توضیحات

کتاب سربندهای تنبور پوریا فرجی

کتاب سربندهای تنبور پوریا فرجی مجموعه‌ای از ۱۶۰ سربند از گروه‌های مختلف اهل حق در مناطق گوناگون است. پوریا فرجی در این اثر، سربندهایی از روایت‌ها و گروه‌های مختلف را گردآوری، تنظیم و اجرا کرده و بخشی از تنوع موسیقایی و کلامی سنت تنبور را در اختیار علاقه‌مندان قرار داده است.

سربند یکی از فرم‌های موسیقایی تنبور در فرهنگ اهل حق به شمار می‌رود. اجرای این فرم با خواندن کلام و همراهی ساز تنبور پیوند دارد و بر ساختاری موزون استوار است. در این ساختار، کلام‌خوان و هم‌آوایان با یکدیگر تعامل دارند و اجرای گروهی، نقش مهمی در شکل‌گیری موسیقی ایفا می‌کند.

این مجموعه ۱۶۰ سربند را در ۹ بخش و بر اساس مقام‌های مختلف دسته‌بندی می‌کند. بنابراین، کتاب می‌تواند برای آشنایی با گونه‌های متنوع سربند و بررسی ساختار موسیقی تنبور در سنت اهل حق مورد استفاده قرار گیرد.

مشخصات کتاب سربندهای تنبور

درباره محتوای کتاب

پوریا فرجی در توضیح این اثر می‌نویسد:

مجموعه‌ی پیشِ رو شامل ۱۶۰ سربند از گروه‌های مختلف اهل حق در مناطق گوناگون است. سربند، یکی از فرم‌های موسیقایی تنبور، در فرهنگ اهل حق با اجرای آوازی کلام و همراهی تنبور پیوند دارد و بر ساختاری موزون و مبتنی بر تعامل میان کلام‌خوان و هم‌آوایان استوار است.

این مجموعه با گردآوری و ارائه‌ی سربندهایی از روایت‌ها و گروه‌های مختلف، بخشی از تنوع موسیقایی و کلامی سنت تنبور را بازتاب می‌دهد.

فهرست مطالب و سربندها

کتاب ۹ بخش دارد که هر بخش به سربندهای یک یا چند مقام اختصاص یافته است. در ادامه، فهرست سربندها مطابق اطلاعات درج‌شده برای کتاب آمده است.

بخش اول ـ سربندهای مقام خاموشی

۱. یا سلطان دخیل اما
۲. آمانه یار داود آمانه یار
۳. سلطان سهاکی علی گیان
۴. هروا بوا هروا دوی
۵. علی علی علی حق علی علی علی
۶. آقام علی ذات جلی

۷. علی آمان بر تو پناهم
۸. ای گیان ای گیا آنه (نوع اول)
۹. ای چلتن چلانا (نوع اول)
۱۰. ای چلتن چلانا (نوع دوم)
۱۱. و فدای منزلگات علی
۱۲. جم نیان دوسان اویانه (نوع اول)

۱۳. سلطان دینه یا علی (نوع اول)
۱۴. علی آمان یا علی
۱۵. پپو سلیمانی
۱۶. یاران مزگانی علی اما پیش آ
۱۷. ای و یارای و یار
۱۸. هر و ا سلطان
۱۹. چلتن چلانا (نوع اول)

۲۰. چلتن چلانا (نوع دوم)
۲۱. چلتن چلانا (نوع سوم)
۲۲. و قروانت بام علی
۲۳. دبو دبو (نوع اول)
۲۴. سلطان دینه یا علی (نوع دوم)
۲۵. سلطان دینه یا علی (نوع سوم)

۲۶. گیان خواجای غلامان
۲۷. سر بکیم و خر
۲۸. ای ایمانمه یار (نوع اول)
۲۹. ها ها (نوع اول)

۳۰. سلطان دینه یا علی (نوع چهارم)
۳۱. حقن حقن (نوع اول)
۳۲. دنیا فانی ین
۳۳. شیرین و لیلانه
۳۴. ای ایمانمه یار (نوع دوم)

بخش دوم ـ سربندهای مقام ساروخانی

۳۵. حق دین حق دین حق دینه (نوع اول)
۳۶. پنجه رژیان گیان رزبار
۳۷. ای یار ای یار ای یار دوی
۳۸. ای گیان ای گیا آنه (نوع دوم)
۳۹. سلطان سرجم هو هو

۴۰. شام آما (نوع اول)
۴۱. دوره یارانه حق و حق
۴۲. ذات یار داود حاضرن و جم
۴۳. صاحب تویل زر داود
۴۴. طبل یار داود ژنیایه (نوع اول)

۴۵. جم جمه شایه برزه مل (نوع اول)
۴۶. شاه نعمت‌الله ولی ین حق (نوع اول)
۴۷. یاران و باطن به دنگی میو (نوع اول)
۴۸. جم جمه شایه برزه مل (نوع دوم)
۴۹. دیار دیار
۵۰. ای یار و ای یار
۵۱. علی هو

بخش سوم ـ سربندهای مقام گله و در

۵۲. سایل ای سایل (نوع اول)
۵۳. فانی فانی

بخش چهارم ـ سربندهای مقام جلوشاهی

۵۴. جم و چلتن داود
۵۵. دوس بژن بژن برز ملی (نوع اول)
۵۶. گیان سید محمد (نوع اول)
۵۷. شاه نعمت‌الله ولی ین حق (نوع دوم)
۵۸. جم نیان دوسان اویانه (نوع دوم)

۵۹. یار دید کانی شا
۶۰. و قروانت بام شای یادگاری
۶۱. یار دیدکانی بنیامین پیر (نوع اول)
۶۲. دم دمه عیسی (نوع اول)
۶۳. دوس بژن بژن تا قیامت (نوع اول)

۶۴. سایل ای سایل (نوع دوم)
۶۵. گیان سید محمد (نوع دوم)
۶۶. ایمانمه یار
۶۷. عالی گرز ویش
۶۸. جم نیان دوسان اویانه (نوع سوم)
۶۹. آمان و پیر شرط آمان (نوع اول)
۷۰. شام آما (نوع دوم)

بخش پنجم ـ سربندهای مقام شیخ امیری

۷۱. آقا یار داود
۷۲. یار دید کانی حقیقت دینه
۷۳. علی علی من
۷۴. ذوق زماون سلطانه
۷۵. آی درویش درویش

۷۶. دوس بژن بژن تا قیامت (نوع دوم)
۷۷. طبل یار داود ژنیایه (نوع دوم)
۷۸. دوس برن برن برز ملی (نوع دوم)
۷۹. علی علی علی علی (نوع اول)
۸۰. دم قو داود دامانه
۸۱. هی داود (سنگین)
۸۲. هی داود (معمولی)

۸۳. هی داود (تند)
۸۴. ایوار وقته
۸۵. ای لامی لامی
۸۶. جم نیان دوسان اویانه (نوع چهارم)
۸۷. عاشق و جمال
۸۸. حقن حقن (سنگین)
۸۹. حقن حقن (تند)
۹۰. یار دیدکانی بنیامین پیر (نوع دوم)

۹۱. هانای فریاد رس داود (نوع اول)
۹۲. آمان صد آمان (نوع اول)
۹۳. هانای فریاد رس داود (نوع دوم)
۹۴. طل سواران یا علی (نوع اول)
۹۵. بیان و یاری
۹۶. هی داود (تندتر)

۹۷. حق سفیدپوشان (نوع اول)
۹۸. شوق شادی من خدا شکر
۹۹. یا سلطان آمان آگرم دای (نوع اول)
۱۰۰. حق داود گیان
۱۰۱. یا هو یا من هو
۱۰۲. ای دوستان ای دوستان سلطان مردان آمده
۱۰۳. هو هو یار

۱۰۴. علی علی هو هو (نوع اول)
۱۰۵. علی علی هو هو (نوع دوم)
۱۰۶. مولای هشت و چهار یا علی
۱۰۷. حق دین حق دین حق دینه (نوع دوم)
۱۰۸. علی علی علی علی (نوع دوم)
۱۰۹. حق و حق و حق و حقا

۱۱۰. شاه شهیدان حسین
۱۱۱. شاه مردانی ای علی گیان (نوع اول)
۱۱۲. یار داود حق گیان داود
۱۱۳. و آمان کو
۱۱۴. سلطان مردان یا علی (نوع اول)
۱۱۵. یارستان دور دور یاره (نوع اول)
۱۱۶. من نمی‌دانم چه هستم یا علی دستم بگیر
۱۱۷. آمان صد آمان (نوع دوم)

بخش ششم ـ سربندهای مقام چپی

۱۱۸. حق سفیدپوشان (نوع دوم)
۱۱۹. نرگسین عینانی پیر رنگین
۱۲۰. ای علی مولا گیان ای گیان
۱۲۱. یا سلطان آمان آگرم دای (نوع دوم)
۱۲۲. سلطان خوش هاتی گیان گیان (نوع اول)

۱۲۳. هم به مولایا
۱۲۴. خوات حق و ذاتت حق
۱۲۵. آمان پیر شرط آمان (نوع دوم)
۱۲۶. آمان صد آمان (نوع سوم)
۱۲۷. دبو دبو (نوع دوم)
۱۲۸. خواجای غلامان گیان

۱۲۹. یا الله یا بی‌همتا (نوع اول)
۱۳۰. واله ویتانه (نوع اول)
۱۳۱. مشکل‌گشایی یا علی
۱۳۲. یا الله یا بی‌همتا (نوع دوم)
۱۳۳. حق یا علی هو یا علی
۱۳۴. علی نوره و دنیا

بخش هفتم ـ سربندهای مقام طرز

۱۳۵. یاران و باطن وش دنگی میو (نوع دوم)
۱۳۶. حق حق و هو هو
۱۳۷. یار دیدکانی بنیامین پیر (نوع سوم)
۱۳۸. دوران دوران دنیا ویران
۱۳۹. طل سواران یا علی (نوع دوم)

۱۴۰. یارستان دور دور یار (نوع دوم)
۱۴۱. شاه مردانی ای علی گیان (نوع دوم)
۱۴۲. لامی ای لامی
۱۴۳. دم دمه عیسی (نوع دوم)
۱۴۴. دوس بژن بژن تا قیامت (نوع سوم)
۱۴۵. عشق مولای جشن مولای
۱۴۶. یار دیدگانی چو وَشَن یار (نوع اول)
۱۴۷. یار دیدگانی چو وشن یار (نوع دوم)

بخش هشتم ـ سربندهای مقام بابا ناووسی

۱۴۸. و نخت کلام دید دارشون
۱۴۹. سلطان خوشهاتی گیان گیان
۱۵۰. یا علی مولاکم من و قروانت بام
۱۵۱. ها ها (نوع دوم)
۱۵۲. ای دیدکانی یاران جم نیان

۱۵۳. بابا ناووسی (نوع اول)
۱۵۴. بابا ناووسی (نوع دوم)
۱۵۵. خلق پی عزای روز
۱۵۶. بابا ناووسی (نوع سوم)
۱۵۷. بابا ناووسی (نوع چهارم)

بخش نهم ـ سربندهای مقام بابا جلیلی شاه خوشینی گوران

۱۵۸. هی گیان هی گیان
۱۵۹. حقن حقن (نوع دوم)
۱۶۰. واله ویتانه (نوع دوم)

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

این اثر می‌تواند برای گروه‌های زیر مفید باشد:

• نوازندگان تنبور که به دنبال آشنایی با سربندهای متنوع این ساز هستند.
• علاقه‌مندان به موسیقی و فرهنگ اهل حق.
• پژوهشگران موسیقی نواحی و سنت‌های موسیقایی ایران.
• هنرجویان و دوستداران مقام‌ها و فرم‌های اجرایی تنبور.
• کسانی که می‌خواهند با نمونه‌های مختلف کلام و اجرای گروهی در سنت تنبور آشنا شوند.

علاوه بر این، دسته‌بندی ۱۶۰ سربند در ۹ بخش، امکان مراجعه به مقام‌های گوناگون را آسان‌تر می‌کند. وجود نام‌های متعدد و نمونه‌های مختلف از یک سربند نیز تنوع روایت‌ها و اجراها را در این مجموعه نشان می‌دهد.

پرسش‌های متداول

کتاب سربندهای تنبور چند سربند دارد؟

این کتاب ۱۶۰ سربند را در ۹ بخش گردآوری کرده است.

گردآورنده و تنظیم‌کننده کتاب چه کسی است؟

پوریا فرجی گردآوری، تنظیم و اجرای این مجموعه را بر عهده داشته است.

کتاب چه مقام‌هایی را در بر می‌گیرد؟

بخش‌های کتاب به مقام‌های خاموشی، ساروخانی، گله و در، جلوشاهی، شیخ امیری، چپی، طرز، بابا ناووسی و بابا جلیلی شاه خوشینی گوران اختصاص دارند.

مشخصات چاپ کتاب چیست؟

کتاب در سال ۱۴۰۵، با ۱۴۰ صفحه و در قطع رحلی کوچک منتشر شده است.

آیا کتاب به موسیقی اهل حق ارتباط دارد؟

بله. این مجموعه سربندهایی از گروه‌های مختلف اهل حق در مناطق گوناگون را گردآوری می‌کند و بخشی از سنت موسیقایی و کلامی تنبور را بازتاب می‌دهد.

پیوندهای مرتبط

کانال یوتیوب نیما فریدونی

آموزش آنلاین موسیقی با نیما فریدونی