کتاب رسالات امیرخان گرجی آقامؤمن مصنف

📘 سه رساله موسیقی از روزگار صفوی

✍️ به تصحیح و تعلیق: محمود سیدهندی

پیشگفتار: دکتر محمد فشارکی

ناشر: انتشارات ماهور

✨ درباره کتاب

در این کتاب نفیس، دو رساله‌ی گران‌بهای موسیقایی از امیرخان گرجی و آقا مؤمن مصنف با دقتی کم‌نظیر گردآوری و تصحیح شده‌اند. این اثر نه تنها بازتابی از دانش موسیقی کهن ایران است، بلکه گنجینه‌ای سرشار از اشعار، تصنیف‌ها و مضامین فرهنگی دوران صفوی را در بر دارد.

از فتح‌نامه‌ها و مقام‌های موسیقایی گرفته تا اشعار آیینی و ترنمات عارفانه، همه در این مجموعه گرد آمده‌اند تا تصویری جامع از روح موسیقایی و ادبی دوران صفوی ارائه دهند.

📋 جدول مشخصات کتاب

📑 فهرست کامل عناوین کتاب

📎 بخش اول: ساختار مقدماتی و زمینه تاریخی

• پیشگفتار
• مقدمه
• مختصری در باب ادب و فرهنگ در روزگار صفوی
• مختصری در تاریخ موسیقی در روزگار صفوی
• مقام‌ها و شعب و گوشه‌ها در رسالات عصری صفوی
• ایقاع و اصول در روزگار صفوی
• فرم‌های موسیقی
• اقسام تصنیف در رسالات امیرخان و آقا مؤمن
• اهل نغمه

📎 بخش دوم: رساله امیرخان گرجی

• امیرخان گرجی و رسالات او
• نگاهی به اشعار موسیقایی موجود در رسالات
• شعر تصانیف
• معرفی نسخ خطی و شیوه تصحیح
• سپاس و قدردانی
• تصاویر نسخ
• دیباجه کمترین غلام استادان امیرخان
• نعت
• منقبت
• حمد، نعت و منقبت

• آغاز رساله

• فی نعمت انبیاء المرسل
• فی منقبت الامیر الاشجع
• در اسامی دوازده مقام
• در بیان دانستن ۲۴ که یکی از پستی و دیگری از بلندی هر مقام حاصل می‌شود
• در بیان شش آوازه که چون هر دو مقام میل یکدیگر شوند، یک آوازه حاصل آید
• در بیان هفده بحر اصل از قول خواجه عبدالقادر مراغه‌ای
• در بیان بحر اصول قدیم از قول حکیمان فلسفه
• باب در بحر اصولی که غلام شادی نوشته
• در نسبت دوازده مقام با بروج دوازده‌گانه افلاک
• در بیان آنکه هر مقام را از کدام حیوان برداشته‌اند به قول افلاطون
• در منافع مقامات برای مردم
• در باب کلیات خواجه عبدالقادر مراغه‌ای
• در بیان “شد”
• در بیان آنکه در هر وقت روز و شب چه مقام باید خواند
• در آداب سازنده و اهل این فن و حسن سلوک این طایفه
• نام سازها

📎 بخش سوم: رساله آقا مؤمن مصنف

• رساله آقا مؤمن مصنف
• دوازده مقام و شش آوازه در چهار بیت
• شروه در تصنیف حسینی
• تصنیف‌ها:
  • به تخت نشستن
  • فتح‌نامه قندهار شاه صاحبقران
  • راه‌آورد
  • نوروزی
  • بهاریات
  • عراق
  • گردونیه
  • متحیر
  • عزال
  • عباس‌آباد
  • صوت مادر و دختر
  • قلجه‌یی
  • حسینی
  • عراق، نهفت، رکب، نیریز، چهارگاه، نوا، زابل، سه‌گاه، پنج‌گاه، دوگاه
  • فتح‌نامه بغداد در محیّر
  • فتح‌نامه گرجی‌استان

📎 بخش چهارم: رساله کمترین غلامان امیرخان

• اقسام تصانیف
• منظومه‌ها:
  • کار رخسار
  • در نشابورک با اصول ضرب الفتح از حافظ کشمش شیرازی
  • عمل مژده و جوابش در حسینی
  • بازگو چهارگاه
  • کار دشت ارژن، لاله‌زار
  • عمل جیحون، عمل قیامت
  • شعر بازگو در سه‌گاه و حصار
  • تصنیف نوروز عرب از میرصوتی
  • عمل چاره دل
  • مجلس‌آرا، صحت‌نامه
  • نقش در نغمه نوا، بوسلیک
  • تصانیف در عشیران، عراق، نوروز عرب، راست، نوا، موافق، حسینی
  • گلستان، هوای باغ، جام جم
  • سوزناک در عراق
  • تصنیف با اصول خفیف و مخمس در نغمه‌های گوناگون
  • اشعار حافظ در قالب موسیقیایی

📎 ضمایم

• یادداشت‌های دیباجه غلام بندگان امیرخان
• یادداشت‌های رساله آقا مؤمن
• یادداشت‌های رساله امیرخان گرجی
• فرهنگ‌نامه سازها
• فرهنگ‌نامه مقام‌ها
• فهرست منابع