کتاب هفت شهر نی ردیف موسیقی ایران اثری مرجع و ماندگار از حامد امجدیان است که با نگاهی تحلیلی، آموزشی و کاربردی، دنیای ردیف موسیقی ایرانی را برای نوازندگان نی روشن می‌کند. این کتاب، هم‌زمان نقش منبع آموزشی و گنجینه پژوهشی را ایفا می‌کند و با ساختاری منظم، مسیر یادگیری را هموار می‌سازد.

در آغاز، مبانی تئوری موسیقی با زبانی روان آموزش داده می‌شود. سپس، مفاهیم تخصصی نی‌نوازی با تمرکز بر صداشناسی، فواصل، ریتم و نشانه‌گذاری معرفی می‌گردد. در ادامه، ردیف کامل دستگاه‌ها و آوازها با چینشی منطقی ارائه شده است. کتاب هفت شهر نی ردیف موسیقی ایران با پرداختن به روایت‌ها، خاطرات استادان و تجربه‌های زیسته، بُعد انسانی موسیقی را نیز برجسته می‌کند 🎼.

این اثر برای هنرجویان، مدرسان و پژوهشگران موسیقی ایرانی طراحی شده و به‌ویژه برای علاقه‌مندان به نی، یک مرجع قابل اتکا به شمار می‌آید. ساختار حرفه‌ای، صفحه‌آرایی دقیق و قطع رحلی، مطالعه را لذت‌بخش کرده است.

---

🎵 ساختار محتوایی کتاب

🎼 مبانی و تئوری موسیقی

• تئوری مقدماتی ویژه نی‌نوازان

• فواصل، پرده و نیم‌پرده

• ریتم، میزان و وزن‌های لَنگ

• علائم و نشانه‌های تخصصی نی

🎶 ردیف موسیقی ایرانی

📚 بخش‌های روایی و پژوهشی

• خاطرات استادان موسیقی

• روایت‌هایی از آموزش و اجرا

• نگاه معنوی به موسیقی

• تجربه‌های زیسته در مسیر نی‌نوازی

«چون قرآن نوشتی، سازت را کنار بگذار…»

---

📊 مشخصات فنی کتاب

---

🎯 چرا این کتاب؟

• مرجع کامل ردیف برای نی

• مناسب آموزش آکادمیک و خودآموز

• ترکیب دانش نظری و تجربه عملی

• نگارش روان با ساختار حرفه‌ای

برای محتوای آموزشی مکمل، به یوتیوب نیما فریدونی و صفحه آموزش آنلاین موسیقی سر بزنید 🎥🎶

📘 فهرست مطالب کتاب «هفت شهر نی»

تألیف و گردآوری: حامد امجدیان – ویرایش سوم

---

۱. شناسنامه کتاب (فیپا)

• سرشناسه: امجدیان، حامد ۱۳۶۸

• عنوان و نام پدیدآور: هفت شهر نی / حامد امجدیان

• وضعیت ویراست: ویراست سوم (۱۴۰۰)

• مشخصات نشر: تهران: موسسه آموزشی تالیفی ارشدان

• مشخصات ظاهری: ۱۰۸۳ ص، مصور، ۲۲×۲۹ سم

• شابک: ۹۷۸-۶۲۲-۰۸-۰۶۵۶-۱

• موضوع: نی – آموزش، موسیقی برای نی (پارتیسیون)، قطعات آموزشی

• شماره کتابشناسی ملی: ۸۴۱۶۸۱۲

---

۲. بخش نظری و تئوری موسیقی

• تئوری موسیقی و مقدمه

• آیا نوازندگان نی هم باید تئوری موسیقی بیاموزند؟

• تئوری موسیقی ویژه نی‌نوازان

• چگونگی تنفس، عمل بازدم، حجم‌ها و ظرفیت‌های ریوی

• مشخصات چهارگانه صدا: ارتفاع (Pitch)، دیرند (Duration)، شدت (Intensity)، رنگ یا طنین (Timbre)

• نت‌ها، نام‌گذاری هجایی و الفبایی، اکتاو و خطوط حامل

• کلید سل، پهنه صوتی، خطوط تکمیلی، واحد سنجش فاصله (پرده و نیم‌پرده)

• نشانه های تغییر دهنده: دیز (#)، بمل (b)، بکار

• نیم پرده کروماتیک و دیاتونیک

• زمان کشش نت ها: گرد، سفید، سیاه، چنگ، دولاچنگ، سه‌لاچنگ

• نقطه و دو نقطه، وزن، تأکید و تقسیمات مساوی زمان

• ضرب، میزان، خط میزان، میزان‌نما

• انواع میزان: ساده، ترکیبی، لنگ (انواع ۵ ضربی و ۷ ضربی)

• آشنایی با سکوت و زمان‌های آن

• خط اتحاد، سنکوپ، ضد ضرب، اکسان، فرماتا (نقطه توقف)

• علامت اکتاو، خط اتصال (لگاتو)

• تقسیمات فرعی دیرند: سه بر دو، چهار بر سه، پنج بر چهار، پنج بر سه، شش بر چهار، هفت بر چهار، نه بر هشت

---

۳. علائم نت‌نویسی و تکنیک‌های نی

• آچیاکاتورا، آپوچیاتورا، گزش (فوقانی و تحتانی)

• قلاب (گروپتو)، تریل، علائم تکرار (دولاخط، یک میزان، دو میزان)

• داکاپو، دال‌سینیو، تنوتو، استکاتو، استکاتوسیمو، متسواستکاتو

• گلیساندو، اکسان، فرماتا

• فرمول تبدیل مایه های راست به چپ و بالعکس

• پرهیزات چهل‌گانه نی‌نوازی

---

۴. قطعات، تصانیف و ترانه‌ها (بخش مقدماتی و پیشرفته)

• قطعات اولیه: ای لشکر صاحب زمان، لیلی، پیو سلیمانی، محلی کرمانشاهی، دمکل تمکل، نغمه کردی هروایه، نغمه فارسی ۱ و ۲، نغمه شوشتری.

• آثار ماندگار: ای زلف سر کجت، ای ایران، عقرب زلف کجت، بهار دلکش، باران بارانه، نی‌نا، رنگ فقیر و غنی، آغاز شیدایی، ضربی ابوعطا، چهارمضراب نوا، در قفس، آناهیتا، دوضربی بیات ترک،

• امیدم را نگیر از من، گل سنگم، کابوکی، مادر، مرجان، مرغ سحر، نسیم صبحگاهی، نوایی، رهایی.

• پیش‌درآمدها: ماهور (پیرنیاکان)، شور (کسایی)، نوا (کسایی)، رنگ دشتی (محجوبی)، سرو خجل (شیدا)، چهارمضراب مخالف سه‌گاه، چهارمضراب بیات اصفهان، از خون جوانان وطن، ز من نگارم،

• پیش‌درآمد اصفهان (امجدیان)، پیش‌درآمد ماهور (درویش‌خان)، بهار دلنشین، چهارگاه (کسایی)، شبانگاهان، شب وصل،

• با من صنما، ساله هی ساله، پیش‌درآمد بیات زند (کسایی)، بزران، به یاد گذشته، هناری ناری، تانی مار گستم، یاوران مستم، نسیم سرد پاییزی، اندک اندکی، آخ لیل و داخ لیل، سوز و ساز (کسایی)، از نگاه یاران، ای آمان، آتش کاروان، آنکه هلاک من، ببار ای بارون، به اصفهان رو.

• بخش تصانیف اساتید: به زندان (صبا)، بی همزبانی، پرند شوشتری، پیچ و تاب (کسایی)، پیش‌درآمدهای ماهور (نی‌داوود)، ابوعطا (محجوبی)، افشاری (درویش‌خان)، اصفهان (نی‌داوود)،

• بیات ترک (منصوری و فروتن)، دشتی (معروفی و فروتن)، راست‌پنجگاه (جاهد)، سه‌گاه (هنگ‌آفرین)، همایون (محجوبی و جاهد).

• تصانیف مشهور: جمع مستان، پری کجایی، جان جهان، چشم نرگس، دل بردی از من، دل شیدا، دل مجنون، رسوای زمانه، سفر کرده، سرو چمان، هزار دستان، خزان عشق، خوشه چین، رقص چوبی، کاروان (صبا).

---

۵. ترانه‌های محلی و بومی

• شکار آهو، اندک اندک، محلی هرمزگان، شیرین گل، سایه چمن، هی یار هی یار، محلی شیرازی (همایون)، تمنای بخشش، رعنا، یک گلی دارم، مهربانی بیات زند، نوید بهار، هشت بهشت (کسایی)،

• یعنی چه، سلطان آرازخان، دور از دیارم، خدا مهربونه، مبارک بادا، یا مولا، نکنی یادم چرا، عزیز بشین به کنارم،

• رو نشان بده، میخوام بیام شیراز، ای سر کتل، دونه انار، آسمون به این گپی، جونی جونی، گلهای خودرو، سیدم مکن، شیرین، لیلا لیلا، دختر قوچانی، عروس محلی، یک حمومی، آی بانو،

• حوری حوری، لاله سر، بیمو بهار، هروایه، اسمون آبی، بالاورزان، تو بیو، بلارم، رنگ قاسم‌آبادی، نامهربون، سیمین بری، خوابهای طلایی.

---

۶. ردیف موسیقی ایران (گوشه‌ها و آوازها)

• بیات ترک: درآمد اول و دوم، جامه دران، دوگاه، شهابی، روح الارواح، قطار، اوج و مثنوی.

• بیات کرد: درآمد، حزین، اوج.

• ابوعطا: درآمد، رامکلی، حجار، چهارپاره، خسرو شیرین، گبری.

• افشاری: درآمد، جامه دران، عراق، قرائی، مثنوی، رهاب.

• دشتی: درآمد، دشتستانی، حاجیانی، غم‌انگیز، اوج.

• شور: درآمد خارا، کرشمه، رهاوی، سلمک، قرچه، رضوی، حسینی و غزال، دوبیتی.

• اصفهان: بیات راجه، سوز و گداز، عشاق، مثنوی.

• همایون: درآمد، چکاوک، شوشتری، لیلی و مجنون، نی‌داوود، بیداد، بختیاری، اوج.

• ماهور: درآمد، داد، حصار، فیلی، ماهور صغیر، نیشابورک، بوسلیک، نیریز، نصیرخوانی، چهارپاره، دلکش، عراق، حزین، راک عبدالله.

• سه‌گاه: درآمد، زابل، مویه، شکسته، مخالف، مغلوب.

• چهارگاه: درآمد، زابل، حصار، مخالف، رجزخوانی، حدی و پهلوی، منصوری.

• راست‌پنجگاه: درآمد، زنگوله، نغمه، چکاوک، لیلی و مجنون، بحر نور، بیات عجم، روح افزا، عشاق.

• نوا: درآمد، نیشابورک، گردانیه، نغمه، بیات راجه، عراق، نهفت، بوسلیک، خجسته، رهاب، ناقوس.

---

۷. آهنگ‌های کردی و گلستان موسیقی

• لیست قطعات کردی: کوره بوکانی، باران بارانه، له یلی له یلی، شیرین وه سه وزه، کراس که تانه، نامان، شیخی سه نعان، باوانم، وره قوربان، گولم سه یزاده، کوچی یار، مستوره مستان،

• شیرین شیرین، چنده جوانی، له گول و له گول، په ریشانم، رازیانه، ناز مه که، بی یار و هاوده م، زولف و روخسار، راوه چیان، خالوی ریبوار، لیمو شیرازی، غه ریب ماوم،

• زینه بی، کوری ئه مشه و، خان باجی، چاو بازی لیو به خه نده، تاری ناری و…

• گلستان موسیقی: شامل تمرینات «ضیافت امجد» از شماره ۱ تا ۳۰.

---

۸. حکایات، خاطرات و پندها

• ویژگی های یک معلم خوب، خاطرات شجریان از دوامی، قرارداد ضبط تصنیف، دستمزد شبی سی هزار تومان، نوازندگی بر مزار مولانا، صدای حضوری ساز استاد، گریه نی، زبان همدیگر را در ردیف میفهمیم،

• چرا ما نباید این تأثیر را داشته باشیم؟، نفت چراغ عمرش تمام شده بود، به آهنگ نی‌نوا افتخار میکنم، آموختن در خواب، خفه ام کردی، تعلیم رایگان به شاگردان بی بضاعت، هرگز نگوئید خوب ساز میزنم، وضو گرفتن قبل از نوازندگی،

• نی را از آغل به دربار بردم، منشا نام خانوادگی، داستانی از پیش‌درآمد، استغنای رضا محجوبی، آخرین دیدار با تاج اصفهانی، آوازخوانی برای رفتگران، قصه سگ‌های قمر، حامد امجدیان و دو هنرجو،

• حامد امجدیان و دزد مانیتور، فرق استاد با نوار، حسرت ابدی فراق استاد، همیشه برای خدا ساز نواخته ام،

• مناسب خوانی ادیب و کسایی، سرنوشت سازهای درویش‌خان، باباجان حلالت کردم،

• قطعه سلام، غروب آن روز بهاری، شوخی کسایی با شهناز، استثنائی که هرگز تکرار نخواهد شد، عجب همتی دارید، شاهکار زندگی در حافظیه و…

• منابع و مآخذ